Niedawne incydenty w placówkach służby zdrowia zwróciły uwagę na potrzebę podniesienia świadomości w zakresie atmosfery wzbogaconej w tlen, zwłaszcza w czasie pandemii COVID-19.

Potencjalne zagrożenia związane z atmosferą wzbogaconą w tlen są dobrze znane i w szeregu publikacji EIGA personel pracujący z tlenem może znaleźć szczegółowe informacje dotyczące zagrożeń pożarowych i wybuchowych związanych z tymi warunkami.

Ponadto, w czasie pandemii COVID-19 pacjenci przyjmują donosowo tlen o wysokiej prędkości przepływu (High-Flow Nasal Oxygen - HFNO) jako skuteczną metodę leczenia, będącą w stanie dostarczyć tlen o prędkości przepływu do 60 litrów na minutę. Ponieważ coraz więcej oddziałów szpitalnych jest wyposażanych w techniczne możliwości prowadzenia tlenoterapii i leczenia metodą HFNO, to istnieje możliwość, że układy wentylacyjne nie będą w stanie utrzymywać atmosfery, która nie byłaby wzbogacona w tlen.

Wszystkie te czynniki przyczyniają się do zwiększonego ryzyka wystąpienia w placówkach służby zdrowia atmosfery wzbogaconej w tlen (tj. zawierających ponad 23,5% O2 w powietrzu).

Oprócz wzrostu stężenia tlenu na oddziale, istnieje także możliwość wzbogacenia w tlen odzieży i materiałów pościelowych, co spowoduje, że stają się one niezwykle łatwopalne i w razie zapalenia będą się gwałtownie palić. Ponadto, należy zachować ostrożność przy używaniu kremów i żeli na bazie węglowodorów, które mogą podtrzymywać ogień i jeszcze pogorszyć sytuację. Gdy środowisko lub materiał staną się wzbogacone w tlen, a przez to bardzo łatwopalne, nawet źródło o niskiej energii będzie mogło z łatwością zapalić taki materiał. Należy więc dopilnować, aby wszelkie urządzenia elektryczne znajdujące się w pobliżu pacjenta zostały odpowiednio przebadane, tak aby mieć pewność, że nie będą wytwarzać iskier, które mogłyby zapalić odzież i pościel.

Wymagane jest również zachowanie ostrożności na salach operacyjnych, gdzie podaje się tlen podczas gdy używa się gorącego/podgrzewanego wyposażenia chirurgicznego.

W pobliżu miejsca, gdzie stosuje się tlen, używanie otwartego płomienia lub palenie papierosów (w tym również elektronicznych) jest niedozwolone.

Wnioski

W czasie pandemii COVID-19 ryzyko wystąpienia w placówkach służby zdrowia atmosfery wzbogaconej w tlen jest wyższe niż zwykle. Pomimo iż zagrożenia stwarzane przez tlen są dobrze znane, EIGA chce doprowadzić je do świadomości personelu wszystkich placówek służby zdrowia i zaproponować następujące środki ostrożności:

Czynniki przyczyniające się do zwiększenia ryzyka w atmosferze wzbogaconej w tlen:

  • Terapia HFNO związana z podawaniem tlenu o wysokiej prędkości przepływu wynoszącej do 60 litrów na minutę;
  • Większa niż zwykle liczba leczonych pacjentów;
  • Nowe, dodatkowe „dostawione oddziały” niewyposażone należycie w odpowiednie systemy
    wentylacyjne; oraz
  • Znajdujący się w pobliżu pacjenta sprzęt elektryczny, który nie był zbadany czy nie wytwarza iskier.

Niektóre środki zapobiegawcze zawierające:

  • Przeszkolenie wszystkich użytkowników w zakresie bezpiecznego obchodzenia się z tlenem;
  • Zapoznanie personelu z usytuowaniem zaworów odcinających tlen na każdym oddziale i procedurą ich awaryjnego zamykania (w razie alarmu przeciwpożarowego);
  • Niedopuszczanie do używania otwartego płomienia i gorącego sprzętu w pobliżu;
  • Nieużywanie kremów i żeli na bazie węglowodorów;
  • Przy założeniu, że ilość wymian powietrza jest zgodna z wymaganą, dokonanie oceny ryzyka wzrostu stężenia tlenu na Oddziale Intensywnej Terapii i podjęcie odpowiednich działań;
  • Gdy projektowa wydajność układu wentylacyjnego nie zapewnia dostatecznej ilości wymian powietrza, zaleca się zastosowanie dodatkowej wentylacji w celu wsparcia procesu rozpraszania tlenu znajdującego się wewnątrz oddziału lub „dostawionego oddziału” (np. poprzez otwarcie okien). Może być zasadne, aby w takich sytuacjach personel kliniczny używał osobistych analizatorów zawartości tlenu; oraz
  • Gdy pacjent jest poddawany leczeniu z użyciem nawet małych objętości tlenu i jeśli ma być przeniesiony w miejsce, gdzie jest możliwość wystąpienia otwartego płomienia, wówczas jego odzież i pościel należy pozostawić do „przewietrzenia się” na co najmniej 15 minut, aby mieć pewność, że nadmiar tlenu rozproszy się.
Dokument źródłowy

https://www.pfgt.org.pl/archiwum/Dokumenty_PFGT/SA_45_21_Zagrozenie_atmosfera_wzbogacona_w_tlen.pdf


Kontrolę polegającą na cyklicznym pomiarze stężenia tlenu w otaczającym powietrzu, a tym samym możliwość ograniczenia potencjalnego zagrożenia związanego z atmosferą wzbogaconą w ten gaz, realizują poniższe urządzenia oferowane przez firmę GAZEX:


Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. klasyfikuje urządzenia zabezpieczające przed powstawaniem wybuchu i ograniczające jego skutki jako urządzenia przeciwpożarowe. Jest to zrozumiałe, ponieważ często konsekwencją wybuchów są pożary. Zdarza się, że sam wybuch nie powoduje pożaru, ale uszkadza instalacje elektryczne lub gazowe, a te …


Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. z późniejszymi zmianami w §108 reguluje zasady stosowania wentylacji w garażach zamkniętych dla samochodów osobowych. W garażach powyżej 10 stanowisk musi być stosowana wentylacja mechaniczna sterowana czujkami (detektorami) niedopuszczalnego stężenia tlenku węgla (CO). Niestety, nie zdefiniowano jaką wartość należy uznać za …


Wybuchy metanu są szczególnie niebezpieczne w przestrzeniach zamkniętych. Ludzie zaczęli się spotykać z tego typu zagrożeniem od momentu rozpoczęcia pozyskiwania minerałów w wyrobiskach podziemnych. Wybuchy metanu zdarzały się w kopalniach soli, rud metali a później w kopalniach węgla. Dla poprawienia bezpieczeństwa górników kiedyś dokonywano wypalania metanu, który gromadził się pod …


Sercem detektora gazu jest sensor gazu – element reagujący na gaz. Powszechnie, w elektronicznych detektorach gazu, stosuje się 4 rodzaje sensorów: elektrochemiczne, katalityczne, absorpcyjne w podczerwieni (Infra-Red) oraz półprzewodnikowe. W wyniku oddziaływania gazów sensory zmieniają swoje parametry elektryczne, które łatwo zmierzyć. Sensor elektrochemiczny to rodzaj ogniwa wytwarzającego prąd elektryczny. Natężenie …


Wykrywanie niebezpiecznych stężeń gazów stało się powszechne wszędzie tam, gdzie mogą one wystąpić w procesie produkcji lub magazynowania materiałów chemicznych. Dzięki temu możemy odpowiedzialnie, bo na podstawie pomiarów, wyrokować o jakości wentylacji w monitorowanym obiekcie. Prowadzi to do bardziej ogólnych wniosków, które warto wziąć pod uwagę, gdy chcemy zadbać o …


Wybuchy metanu są szczególnie niebezpieczne w przestrzeniach zamkniętych. Ludzie zaczęli spotykać się z tego typu zagrożeniem od momentu rozpoczęcia pozyskiwania minerałów w wyrobiskach podziemnych. Eksplozje następowały w kopalniach soli, rud metali a później w kopalniach węgla. Początkowo, dla poprawienia bezpieczeństwa górników, dokonywano wypalania metanu, który gromadził się pod stropem wyrobisk. …


Obowiązujące od 2002 r. rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nakłada obowiązek montażu w garażach podziemnych wielostanowiskowych systemów detekcji tlenku węgla i propanu-butanu, współpracujących z wentylacją bytową. Mimo upływu lat projektowanie systemów detekcji CO i LPG wciąż przysparza wielu problemów związanych z doborem właściwych …


Ludzie do prawidłowego funkcjonowania potrzebują czystego i świeżego powietrza, które zawiera niezbędny do życia tlen. Jeśli człowiek przebywa w pomieszczeniach zamkniętych, tlen jest zużywany i musi być uzupełniany powietrzem z zewnątrz dostarczanym za pośrednictwem systemu wentylacji pomieszczeń, przy czym wentylacja może być naturalna (grawitacyjna) lub sztuczna (mechaniczna). Funkcją wentylacji nie …


W naszym kraju istnieje kilkadziesiąt aktów prawnych regulujących stosowanie urządzeń do wykrywania i pomiaru stężeń gazów toksycznych i wybuchowych. Jedne z ważniejszych to Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i …